Kwanobuhle

Ik heb weer iets heel bijzonders te melden, want ik ben mijn eerste weekend al meteen met mijn neus in de boter gevallen, zelfs een boter waar ik maar geen genoeg van kan krijgen. Want!



Vrijdagmiddag werden we om ongeveer 5 uur smiddags opgehaald door onze gids en umhlobo wam Tsoanetsi, fo sheez! Om vervolgens met de locale taxi's naar Uytenhage te reizen. Daar zouden we tot zaterdagmiddag/avond in het township Kwanobuhle blijven en rondgeleid worden door Tsoanetsi en zijn vrienden Socks en Mr. X (hun Xhosa namen zijn voor jullie toch niet uit te spreken ... een mooie bijkomstigheid, want ik zou ze nu ook niet precies op kunnen schrijven).


De taxi-rit was al een beleving op zich omdat we in een busje met 15 passagiers opgestapeld werden, tussen mensen die daar normaal nooit een groep blanke mensen aantreffen. Onder begeleiding van luide muziek (in een van de busjes vooral 2Pac, toch weer mooi) werden we met 3 taxi's naar Kwanobuhle gebracht. Daar aangekomen bij het huis van Mr. X (waar we zouden slapen die nacht) liepen we met hem, Tsoanetsi en Socks naar 'Zone 41', waar we in een lokaal 'trottas' gingen eten. Wat zoveel betekent als gekookte koeienpoten, niet meer en niet minder. Het vlees is niet direct wat we gewend waren (we zijn toch best verwend als westerlingen), maar het was zeker een ervaring. Heel vettig en met een bepaalde structuur maakten dat het best een sterke eigen smaak had, heel ziltig. Niet iedereen kreeg het weg, maar na wat proberen heb ik er best wel wat van kunnen verorberen. Onze 3 Xhosa gidsen vonden het in ieder geval een prachtig gezicht om ons te confronteren met hun lekkernij.


Na het eten werden we per lokale taxi naar een Tavern gebracht en dat was echt een prachtige ervaring. We legden wat geld bij elkaar en er werd een hele lading Savanna Dry (cider) en Hanza (pils) voor ons neer gezet. Het mooiste was echter dat eigenlijk iedereen wel met ons wilde praten. Vooral om te laten weten dat ze het geweldig vonden dat witneuzen bij ze langs kwamen om te zien hoe Xhosa's zich vermaken.Iedereen vond het prachtig dat we goed met elkaar overweg konden en dat ik heel beperkt al wat Xhosa-woordjes probeerde hier en daar. De kreet was al snel: "One People, One People", om maar eens aan te geven hoe de sfeer was. Het was een prachtige avond, een ontzettend mooie ervaring die me altijd bij zal blijven. We raakten daar maar niet met de mensen uitgepraat en onderling na afloop ook niet met Tsoanetsi, Mr. X en Socks. Oh ja, wij zijn: Wiedeke, Laurens, Janneke, Jos en ik.


In Mr. X' huis sliep ik samen met Socks en Mr. X in de woonkamer op wat banken, sliepen de meiden in een 2-persoonsbed en deelden Laurens en Jos samen met Tsoanetsi het andere 2persoonsbed... dat scheen lekker knus te zijn :) Ik sliep in ieder geval prima.


Geent traditioneel ontbijt de volgende ochtend overigens, maar met tomaat, brood en roerei was het best lekker. Wat traditionele was de healer die we daarna gingen bezoeken: een jongen van 25 jaar die vroeger in een gang zat en na een gevangenisstraf het licht zag en begon met het leerproces om healer te worden door middel van het luisteren naar de geesten van voorvaders (ancestor's spirits). (Nota bene: Voorouders zijn heel belangrijk in de Xhosa cultuur en nemen een speciale plaats in naast het al belangrijke stammen en familie gebeuren). Zijn uitleg was overigens geheel en al in het Xhosa en werd losjes vertaald door Tsoanetsi en Mr. X. Het liefst had ik het hele gesprek op willen nemen om het later thuis rustig te herluisteren en mn Xhosa te oefenen, want er werd heel langzaam en bedachtzaam gesproken, waardoor ik genoeg losse woorden op kon vingen om ieder geval te horen dat de vertaling dezelfde woordjes bevatte.


De traditionele genezer liet ons verder weten dat de geesten van voorouders ook ingezet konden worden om gestolen goederen terug te kunnen vinden, dat wij ook onze voorouders meenamen (want blanken hebben ze ook gewoon), dat ieder ritueel om een andere brandy of andere 'spirit' vroeg en dat de voorvaderen bij hem in zijn buik en naast hem zaten. Tussen de wierook door kon ik zelfs nog ruiken dat het kleedje waar we op zaten tijdens het bezoek nog licht naar urine rook.


Na deze interessante ervaring liepen we door naar de volgende stop. Onder het lopen bleven mensen ons vreemd en nieuwsgierig aankijken, want hoe vaak zien ze het nou. Mr. X vertelde aan de hand van een vraag over een bepaald gebouw, dat in het mortuarium de lichamen bewaard werden tot de begravenissen die op zaterdagen gehouden worden. Maar ondanks dat het deze zaterdagmiddag al allemaal voorbij was, zouden er vast nog voldoende lijken liggen. Vooral van familieleden die geen geld haddenom de grafsteen, het graf en/of het ritueel/de kerkdienst te betalen. Zo gaat een familie bij een sterfgeval gebukt onder de rouw en de stress op het financiele vlak. Tel daarbij op dat verre weg de meeste doden vallen onder jongeren door de HIV/Aids problematiek en het wordt duidelijk waarom het een groot probleem is om zo massaal een hele demografische generatie (juist die alles op moet bouwen) te verliezen. Heel heftig allemaal.


De volgende afspraak die we hadden legde de vinger op een andere zere plek in de samenleving.: gangs. De gang die wij bezochten was niet al te heftig zoals wat 'professionele' of georganiseerde groepen; het waren vooral jongeren met geen hoop voor de toekomst en die problemen proberen te ontvluchten door middel van drugs om zich goed te voelen. Ze zitten stuk voor stuk zonder werk en het uitzicht op werk is ook nauwelijks aanwezig. Ik vermoed dat ze verder aan hun geld komen door te stelen, maar daar hebben we het niet echt over gehad. Wel werden we door een jongen die 2 keer in zijn been geschoten was tijdens een overval (hij was de actieve partij) en daarna gevangen gezet gevraagd om een advies om beter terecht te kunnen komen... en daar zit je dan als rijke blanke. Ondanks welgemeende adviezen schoot ik daar voor mn gevoel toch echt te kort... wat weet ik nou wel van de wereld waarin ik leef? bar weinig en al helemaal niets van de pijnlijke kanten in het leven. Ik ben gelukkig in alles, door stom toeval van het geboren zijn aan de rijke kant van de wereld in een heel mooi en liefhebbend gezin.


Na dit gesprek was het weer tijd om naar huis te gaan. Tsoanetsi bracht ons met dezelfde soort taxi's als op de heenreis weer terug... een prachtige, zware, ontroerende en vernuchterende ervaring rijker.


Ik hoop nog contact te kunnen houden met Tsoanetsi, Mr. X en Socks... het hoeft niet bij 1 klein bezoek en zowel korte confrontatie als hartelijke ontvangst te blijven.