Sander van der Winden

Laatste week

Mon, 15 Jun 09 19:13:11 +0200

(Editor's note: Ik heb dit zondagmiddag geschreven, maar omdat ik die avond niet online kon komen zet ik het nu (maandagavond) online.)

Ik had al aangegeven dat ik afgelopen maandag en dinsdag heb moeten surveilleren bij de testen die de Ready 4 Life studenten van de Habelgaarn groep in Bloemendaal hebben gemaakt. Verder gebeurde er die dagen niet echt veel, al ben ik dinsdagmiddag nog wel meegeweest op ziekenbezoek bij de schoonmoeder van iemand van het project in een Public Hospital. Dat is dus de plek waar je heen gaat als je geen verzekering of geld hebt voor een Private Hospital. De Private Hospitals (waar ik bijvoorbeeld ook gebracht zou worden als er iets mis met me zou zijn) zijn ziekenhuizen zoals wij ze kennen, of zoals ik vaak genoeg hoor: eigenlijk beter dan in Nederland. De Public Hospitals staan daar in schril contrast tegenover. Het zag er niet echt schoon uit en bij sommige bedden moest je goed kijken om te zien dat er ook echt iemand in lag. Verder is het een goede zaak om familie en vrienden te hebben die je kunnen verzorgen en (ook niet onbelangrijk) je dekens kunnen brengen, want het dunne witte doek wat je van het ziekenhuis krijgt als je niets anders hebt werkt hier volgens mij alleen verwarmend in de zomer. De zorg is verder ook nog eens vooral beperkt tot het toedienen van medicijnen. Naast de schoonmoeder lag blijkbaar ook een Xhosa vrouwtje dat een maand geleden met Tuberculose binnengekomen en ondertussen ook meningitis had opgelopen. (Edwin of Christa: heet de ziekte zo ook in het NL? Hoe loop je de ziekte eigenlijk op?) We hoorden in ieder geval van meer mensen dat je er af en toe slechter uitkomt dan dat je eringaat dat iedereen het liefst zo snel mogelijk weer thuis is. Overigens lag je op een normale zaal ook met zijn twaalven, waarnaast een dun wandje met brede doorloop en dan weer twaalf mensen. Wat andere details nog: vrouwen en mannen liggen natuurlijk ook gescheiden van elkaar op aparte vleugels van het ziekenhuis, er hingen geen gordijnen tussen de bedden dus iedereen ziet alles en natuurlijk was iedereen weer ontzettend verbaasd om blanken te zien. Enfin, weer een bijzondere ervaring waarin ik me weer gelukkig prijs dat ik het toch echt beter heb.

Woensdag kreeg ik een tour om met de andere vrijwilligers langs te gaan bij alle projecten in Port Elizabeth waar Be More bij aangesloten is. Ik weet niet meer precies in hoeverre wat ik zag helemaal weergeeft wat er bij de projecten gebeurt, want het is al een paar dagen terug en ik heb veel verschillende dingen gezien. Ik geef hier dus min of meer een verhaal van hoe ik het me herinner en mocht je nieuwsgierig zijn, zou ik zeggen: meldt je aan voor het project naar keuze en ga zelf aan de slag! ... en dan ook meteen voor 2 maanden natuurlijk. J Het begon bij de Human Dignity Center in Walmer township (grappig genoeg het township waar we zo’n beetje naast wonen, maar nog nooit ben geweest). De Xhosa peuters en kleuters die we zagen leren er in klasjes hun eerste Engelse woordjes en er is een klein bibliotheekje opgeknapt met een verzameling lees- en leerboeken.

Bij het Ithemba project worden lichamelijke en geestelijke gehandicapte of anders beperkte kinderen aldanniet met autistische trekjes, etc. opgevangen. Kortom alle kinderen die normaal in het Xhosa township daar (en vast ook in andere townships van zwarten en kleurlingen) beperkt blijven tot achterkamertjes. Onze ontvangst was mooi om te zien: bij binnenkomst in de eerste klas renden al meteen een paar jongetjes op ons af om ons niet meer los te laten tot we de klas weer verlieten. Op de school loopt de leeftijd in ieder geval uiteen van heel jong tot 18 jaar en blijven de verzorgers hun best doen om de kinderen uit hun schulp wat naar buiten te brengen. (Dorien, je gaat het vast geweldig vinden daar.)
Volgende project was Ready 4 Life waar ze net begonnen met de nieuwe groep van Bayview in Helenville, maar daar heb ik donderdag en vrijdag nog bij de lessen gezeten, dus dat bewaar ik nog even.
Op naar Back 2 School waar basisschool kinderen die om welke reden dan ook niet meer naar school gaan worden opgespoord om toch weer te motiveren wat te gaan doen. Ze krijgen wat lessen en activiteiten om in het gepaste niveau op school weer mee te kunnen doen. Het hangt van het kind af hoe snel ze weer in kunnen stromen.
Daarna bezochten we een van de opvanghuizen van het Thamsanqa project, waar weeskinderen van het township Motherwell wonen.
Het laatste waar ik nu wat over vertel is Ubomi Obutsha, volgens mij een voor Be More vrij nieuw project waar jonge kinderen die thuis in moeilijk situaties zitten of ziek zijn een dagprogramma en wat eten krijgen in samenwerking met de scholen in de buurt. De ouders die moeite hebben met het opvoeden van de kinderen, o.a. door problemen met alcohol of werkloosheid proberen ze ook weer wat eigenwaarde te geven doormiddel van werken in een moestuintje tegen de verveling.

Donderdag en vrijdag was het weer tijd om echt te doen waar ik voor gekomen was: mee draaien in de lessen van het Ready 4 Life project. Ik moet zeggen dat na een wat voorzichtig begin, want er zit ineens een blanke bij ze in de klas, iedereen lekker los kwam en leuk meedeed. De meeste lessen gaan overigens als volgt: aanvang is met doormiddel van een ‘icebreaker’ om iedereen in de stemming te krijgen. Dat kan van alles zijn, maar altijd is het een soort spelletje of iets van dans, zang of een andere vorm van beweging. Zo heb ik ze donderdag laten overgooien met een denkbeeldige rode, blauwe en groene bal (doorelkaar heen, dus iedereen schreeuwt wat af). Vrijdag heb ik ze het commando-spelletje laten doen (dat met die gebaren en de commando’s: hol, bol, plat, recht en pinkelen... volgens mij voor iedereen bekend). Daarnaast begint de echte les.

Voor Business administration zijn de eerste paar lessen een klein beetje zoals die van Life Orientation, namelijk wat middelen om jezelf wat beter te leren kennen. Hoe gaat ken je jezelf aan de hand van vragen zoals: “Zou je het erg vinden om met jezelf getrouwd te zijn?” Daarop volgende een Case-study van een werkloze man die daardoor in de put zat: “Waarom helpen de negatieve gedachten van die man hem niet” en “Hoe zou je hij hem helpen om er positiever tegenaan te kijken?” ... Grappig genoeg waren dit dingen waar ik zelf ook een tijdje geleden mee worstelde.
Om daarna te beginnen met het echte werk: “Stel je bent eigenaar van een fabriek. Hoe zou je die laten lopen?”

Het was ook mooi om te zien hoe ze nadat ze Wiedeke en mij eigenlijk nog maar 2 dagen hadden meegemaakt het toch heel jammer vonden dat we weer naar huis moesten. Er werd voor ons beide nog een kleine afscheidsspeech gegeven, bijna zoals in die reclame van dat uitzendbureau: “Tja, het waren 2 hele fijne dagen!”

Vrijdagavond kregen we overigens van onze begeleiders in het Ready 4 Life project nog een afscheidsavond in het township Bloemendaal met het traditionele Potjekos, wat dan ook letterlijk een zware pot boven een vuur is. In die zwaar-ijzeren pot worden dan eerst ui gefruit in olie, dan komt de curry erbij, gevolgd door de kip, water, groenten, aardappels en meer groenten. Na ieder ingredient laten ze het even door pruttelen zodat je na een tijdje een hele stoofpot hebt. Het smaakte in ieder geval geweldig... ze houden daar ook van pittig eten J

Na het eten gingen we uit in de R-bar, lokaal aan de rand tussen wat kleurlingen-townships. Aanvankelijk was het rustig inkomen met wat Black Labels (geen whisky, maar het lokale pils), en wat praten onderling. Na een tijdje kwam het allemaal los en begonnen we te dansen, wat in mijn geval altijd beperkt blijft tot een poging tot min of meer onstrakke, edoch stijve bewegingen, volgens het idee dat als ik het dan toch niet kan, laat ik dan maar lol hebben met rare bewegingen. Geleidelijk ontstond er (voor mij onverwachts) een cirkel waarin mensen af en toe hun ding lieten zien. Dit zijn dan mensen die wel echt kunnen dansen en half breakdancend werd geinteresseerden uitgedaagd tot een battle. Uiteindelijk werd blijkbaar iedereen het midden in getrokken om hun ding te doen. Zo ook ikzelf... Ik probeerde maar wat vage bewegingen waarmee ik er geweldig inslaagde om me compleet voor schut te zetten. Onder luid gejuich wankelde ik terug naar mijn plek in de kring, want intensief was het allemaal wel. Het was blijkbaar allemaal in de smaak gevallen, want ik had me amper omgedraaid om naar het middelpunt te kijken of de volgende danser stond voor me om me uit te dagen. Een verloren battle later struikelde ik toch weer uitgeput met een grijns terug. Ik kreeg in vogelvlucht ook nog een hele korte les ‘jazz’, wat voor mij leek op iets salsa- of merengue-achtig iets. Als ik weer terugkom wil ik wel wat echte dansmoves geleerd hebben zodat ik niet helemaal als een lamzak tussen allemaal mensen sta, die het wel allemaal geweldig kunnen.

Het was een geweldige avond en ook al was het belachelijk heet binnen en ging het door het uitdrogen van de hitte en zweet bijna fout totdat ik een kraan water leeg gedronken had, ik heb het geweldig naar mijn zin gehad. Om vier uur reden Wiedeke en ik kapot weer terug naar huis om na bijna 23 uur op te zijn geweest wat slaap te pakken.

Zaterdag zouden we met Tsoanetsi en Mr. X weer naar Kwanobuhle gaan. De gang die we bezocht hadden had nog gevraagd of we weer een keer langs konden komen om met ze te praten en om ze te motiveren om ondanks alle problemen toch wat te gaan maken van hun leven. Blijkbaar was het eerste bezoek hen ook goed bevallen. Ze waren in ieder geval verrast dat een rijk blank land als Nederland ook niet helemaal zonder problemen zat zoals: drugsverslaving, gedwongen prostitutie zoals van ‘loverboys’, enz. Ze hadden verwacht dat alles geweldig geregeld was en dat blanken nooit ergens last van hadden. Een van de gasten die we vorige keer wel zagen misten we dit keer echter. We kregen te horen dat hij afgelopen week toen hij van de Tavern (plaatselijk cafe) terug naar huis liep aangevallen was door twee gasten en met een kogel in zijn ruggewervel in het ziekenhuis lag. (Toevallig hetzelfde ziekenhuis wat we eerder al bezocht hadden) Waarschijnlijk zal hij niet meer kunnen lopen, maar hij had net zo makkelijk dood kunnen zijn. Wiedeke en ik waren er redelijk van geschrokken, maar daar namen ze het op als de dagelijkse gang van zaken.

De volgende stap voordat we zelf de Tavern zouden bezoeken was een kennismaking met een lokale Kwaito dansgroep: de Abo-Braz! Kwaito is een muziek en dansstijl die in Johannesburg (ofwel: Jo-burg) in de townships ontwikkeld is en door het hele land in townships beoefend wordt. Ze maken hun eigen muziek, hebben wat apparatuur, waaronder wat hele grote boxen en dansen in het weekend eigenlijk de hele avond en weekend weg. We zouden daar even gaan kijken en daarna dus doorgaan naar de Tavern, maar toen het daar allemaal losging werd het allemaal heel gezellig en kwam iedereen de woonkamer van het huisje binnenlopen. De dansvloer was trouwens gewoon de woonkamer waar tijdelijk het meubilair uitgezet was. Een van de boxen stond als groot meubelstuk vrolijk de kamer binnen te blazen en de andere stond lekker op buiten naar de straat gericht. In Nederland zou je meteen een keiharde burenruzie hebben, maar hier heb je bijna meteen een keihard dansfeest met braai erbij. We waren namelijk meteen ook maar uitgenodigd om mee te eten. Het dansen zelf kon ook niet ontbreken en we hadden weer allemaal de tijd van ons leven. Zoals ook in de Tavern 2 weken terug vond iedereen het geweldig om te zien dat blanken kwamen kijken en leuk mee kwamen doen. Uiteindelijk gingen we half een na dik anderhalf uur afscheid nemen van iedereen, en nog eens rondje afscheid nemen... en toch nog maar eentje, toch weer richting huis.

Deze blog is mede mogelijk gemaakt door een halve dag met spierpijn op de bank te zitten met een geleende laptop J

Volgend stukje schrijf ik denk vanaf mijn eigen laptop thuis weer, want ik vertrek morgen (dinsdag) om 15:20 met vliegtuig naar Kaapstad. Ik kom als het goed is om ongeveer 15:00 woensdag aan. Erg jammer, want het was allemaal veel te kort. Zoals ik al eerder aangaf, ik moet eigenlijk maar eens voor een wat langere tijd terugkomen om het nog eens goed over te doen. Er staan in ieder geval zat nieuwe vrienden te wachten op onze (mogelijke) terugkeer! J

De afgelopen week

Mon, 08 Jun 09 20:32:52 +0200

Ik neem tijdens het surveilleren van een examen even de tijd om weer wat verder te schrijven in mijn notitieboekje. Al dacht ik dat het leven hier redelijk zijn gangetje ging en er niet bijster veel nieuws te melden was, realiseer ik me nu pas dat er een aantal dingen toch wel nieuw(swaardig?) waren.

Laat ik maar bij het begin beginnen (dat is af en toe wel zo makkelijk, mijn voorspelling is dat ik vroeg of laat de chronologische voortgang toch aan mijn laars zal lappen). Na Kwanobuhle en het Addo Elephant Park (oh, ja, vorige zondag was ik olifanten wezen spotten (jammer genoeg geen leeuwen gezien) in een reservaat dichtbij) begon maandag het project gewoon weer. Ik heb de laatste paar lessen van Life Orientation in Habelgaarn (samen met Bayview de twee scholen waar ik op meeloop) meegemaakt voor het examen dat ze nu zitten te maken. Daarnaast heb ik nog wat geassisteerd bij de computerlessen.
Ik vind het jammer dat ik onze leerlingen (wel gewoon mijn leeftijd, hoor) niet langer heb mogen volgen, als zelfs de populairste jongen van de klas aangeeft dat hij 2 maanden geleden nog ontzettend verlegen was. Er werd ze in een van de Life Orientations lessen overigens nog gevraagd om stil te staan bij de vraag of ze een vertrouwenspersoon wisten bij wie ze hun problemen konden bespreken. Ik moet hier (met het risico om sentimenteel over te gaan komen) even kwijt dat ik erg veel geluk heb dat er onder mijn lieve lezertjes toch best veel mooie en complexe individuen zitten die het niet erg vinden om regelmatig mijn probleempjes aan te horen (of het in ieder geval niet laten merken ;P) en daarnaast adviserend klankbord te zijn. Alhoewel, veel van jullie geef ik ook weinig keus, ik blijf toch wel doorpraten.

Terug naar de lessen: zoals ik al aangaf zitten de studenten van Ready 4 Life bij de school Habelgaarn nu een test te maken. Bij Bayview in Helenville deden ze dat in mijn eerste week en daar starten ze komende woensdag met een nieuwe groep. Dus ook al zit ik hier ruim 3 weken, heb ik toch het gevoel om alleen een korte introductie mee te maken. Jammer? Ja, nogal. Maakt het de ervaring minder boeiend of niet zo leuk? Nee, maar het smaakt wel naar meer. De oplossing? Volgende keer gewoon voor een langere tijd terugkomen! Er komt een volgende keer? Terugkomen? Vast wel, zeker als het aan mij ligt zijn deze stad, dit land en dit continent me nog niet kwijt. Noem het Afrika-koorts, maar veel maakt de term niet uit. Als ik terugga dan liefst wel in de zomer (van Zuid-Afrika, in onze winter dus), want de kinderen kunnen hier best wat zwemlessen gebruiken. Er verdrinken hier toch teveel mensen (vooral ook kinderen) zonder zwemervaring. Daarnaast wil ik ook zeker terug met een rijbewijs, want waar je in Nederland nog makkelijk rond kan komen met het openbaar vervoer, is dat hier niet aan te raden. Je zit in Port Elizabeth met naast een paar bussen met alleen maar taxi’s en dan is het nog even zoeken met welk taxibedrijf je meerijdt.

Toch weer heel eventjes terug naar de lessen die in dit project (Ready 4 Life) worden gegeven. Dat zijn: Computer Skills, Business Administration en Life Orientation. De computerlessen bestaan uit een cursus Word en Excel en het niveau is best goed. Zeker als je bedenkt dat ik veel van de functies dan wel tussen neus en lippen door heb geleerd, maar gaandeweg en met wat jaren ervaring. Daar komt bij dat ik het gewend ben om met computers en dat soort programma’s om te gaan en de meeste mensen in de townships nog nooit een computer aangezet hebben. Dan nog leer ik dingen bij en zou ik hun examen best pittig gevonden hebben om zelf te maken.

Business administration is voor mij best goed te volgen toen ik de lesmethode door zat te bladeren. Gelukkig maar, want ik mag donderdag en vrijdag juist bij die lessen assisteren. Life Orientation heb ik al wat over verteld, maar het programma gaat volgens mij weer wat veranderen. Minder richting werken in teams met veel raakvlakken aan Business Admin zoals vergaderen en meer toegespitst op leren jezelf te durven presenteren. Vooral ook meer praktische informatie over zaken in het leven en zelfredzaamheid.

Zijn jullie er nog bij? Mooi, want ik ga zo tijdens het volgende tentamen weer rustig verder schrijven over het leven hier. Meer over het project komt in een volgende blog. Bij wijze van afscheid van Laurens, de viering van Janneke’s verjaardag en mijn verlate welkomst hadden we vrijdagavond bij ons thuis met de mensen en studenten van het Ready 4 Life project op de Habelgaarnschool in township Bloemendaal een braai. Daarnaast namen zij wat mensen mee en hebben wij Tsoanetsi, Mr X en Socks ook nog uitgenodigd. Voor mij was dit mijn eerste echte Zuid-Afrikaanse BBQ (waar een braai mee te vergelijken is) en het was een mooie mix van kleurlingen, Xhosa’s en wij als blanken.

Het was ondanks de regen een geweldige ervaring om zo onder het afdakje bij ons zwembad knus met z’n 25-en om de eettafel heen te zitten. Er werd veel gelachen en veel gezongen en iedereen had volgens mij wel een mooie tijd. Jammer dat ik het deze reis niet echt vaker zal meemaken, maar het wordt hier dan ook al weer winter en we zien vooral veel wolken en regen. Is het in Nederland al wel een beetje zomer aan het worden? Want ik moet al veel te snel weer terug… dan heb ik in ieder geval weer iets om naar uit te kijken. (Editor’s note: ik heb net de weerberichten gezien voor de komende week: boven de 20 graden en zon … HA! :P)

Zaterdagavond zijn we heel gastvrij ontvangen bij Peter en Daphne thuis. Zij zijn het gastgezin waar vrijwilligers van het Thamsanqa (mja, de q is een click! J) project bij inwonen. Peter en Daphne zij ook redelijk betrokken bij het project. Peter kan daarnaast over van alles en nog wat vertellen en zo was het een even interessante als gezellige ervaring. Terwijl Peter ons vrolijk van tijd tot tijd nog wat port wilde bijschenken kregen we foto’s te zien van alle andere vrijwilligers die ze over de vloer hebben gehad, vertelde hij bevlogen over zijn persoonlijke en bredere ervaringen als kleurling tijdens en na de apartheid en gaf hij ons nog voldoende levenslessen mee voor nog een extra leven.
Aan het eind van de mooie avond werden we ook nog uitgenodigd voor de kerkdienst van gisteravond waar Tia Wessels van het Thamsanqa project de gemeente zou vertellen waar ze mee bezig is. De dienst was een hele ervaring.

Er werd al gewaarschuwd dat er een moment van cultuurshock zou komen tijdens het verblijf als vrijwilliger. Ik had alleen niet gedacht dat ik die in een vooral blanke kerk zou krijgen. Het is een kerk waar vrij veel jongeren waren en er werd al snel duidelijk waarom. Het is een soort Evangelische kerk. Er stond een band te spelen, en buiten de preek om stopte de band eigenlijk niet meer. Iedereen werd uitgenodigd om naar voren te komen en om mee te zingen en te dansen, maar veel leken ook in een soort trance te raken. Er werd me ook niet goed duidelijk wanneer er gebeden werd en wanneer er gewoon gesproken werd terwijl de helft gesloten ogen had en de andere helft rondkeek.

Het klinkt misschien vreemd om te horen van mij … maar ik miste de rust, stilte en het plechtige van onze eigen kerk. Het enige rustpunt in de dienst was een preek van de ‘Pastor’ die eerder motivational speaker leek dan dominee’s zoals ik ze ken. Ik kreeg ergens een beetje een gevoel dat wat mensen zich aan stonden te stellen. Het leek eerder wat gedwongen opgeroepen extase omdat het zo lijkt te horen dan dat het gemeend was. Mijn reactie was eigenlijk een beetje in het straatje van: “Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.” Ik ben af en toe blijkbaar toch meer beinvloed door thuis dan ik denk. Ik denk wel dat het anders zou zijn als ik het zingen en dansen van een Xhosa of kleurlingen kerk mee zou hebben gemaakt, want wat ik vanuit de projecten meekrijg aan godsdienstige gevoelens vind ik dan weer niet vreemd en oprecht. Ik moet zeggen dat het een boeiende ervaring was, maar zo’n dienst is toch niet iets van mij. Ik heb blijkbaar liever een kerkdienst met wat meer structuur. Het is ondertussen avond geworden (ik heb wat valsgespeeld en het laatste deel op de laptop van een huisgenoot getypt, bedankt Wiedeke.) en ik ga maar even naar het internetcafe om deze blog online te zetten.

Groetjes!

PS. Ontzettend bedankt voor al jullie reacties, het is alleen lastig om op iedereen te reageren via de blog. Ik spreek jullie gewoon weer als ik thuiskom. Ok? Ok! :)

Kwanobuhle

Mon, 01 Jun 09 19:40:10 +0200

Ik heb weer iets heel bijzonders te melden, want ik ben mijn eerste weekend al meteen met mijn neus in de boter gevallen, zelfs een boter waar ik maar geen genoeg van kan krijgen. Want!

Vrijdagmiddag werden we om ongeveer 5 uur smiddags opgehaald door onze gids en umhlobo wam Tsoanetsi, fo sheez! Om vervolgens met de locale taxi's naar Uytenhage te reizen. Daar zouden we tot zaterdagmiddag/avond in het township Kwanobuhle blijven en rondgeleid worden door Tsoanetsi en zijn vrienden Socks en Mr. X (hun Xhosa namen zijn voor jullie toch niet uit te spreken ... een mooie bijkomstigheid, want ik zou ze nu ook niet precies op kunnen schrijven).

De taxi-rit was al een beleving op zich omdat we in een busje met 15 passagiers opgestapeld werden, tussen mensen die daar normaal nooit een groep blanke mensen aantreffen. Onder begeleiding van luide muziek (in een van de busjes vooral 2Pac, toch weer mooi) werden we met 3 taxi's naar Kwanobuhle gebracht. Daar aangekomen bij het huis van Mr. X (waar we zouden slapen die nacht) liepen we met hem, Tsoanetsi en Socks naar 'Zone 41', waar we in een lokaal 'trottas' gingen eten. Wat zoveel betekent als gekookte koeienpoten, niet meer en niet minder. Het vlees is niet direct wat we gewend waren (we zijn toch best verwend als westerlingen), maar het was zeker een ervaring. Heel vettig en met een bepaalde structuur maakten dat het best een sterke eigen smaak had, heel ziltig. Niet iedereen kreeg het weg, maar na wat proberen heb ik er best wel wat van kunnen verorberen. Onze 3 Xhosa gidsen vonden het in ieder geval een prachtig gezicht om ons te confronteren met hun lekkernij.

Na het eten werden we per lokale taxi naar een Tavern gebracht en dat was echt een prachtige ervaring. We legden wat geld bij elkaar en er werd een hele lading Savanna Dry (cider) en Hanza (pils) voor ons neer gezet. Het mooiste was echter dat eigenlijk iedereen wel met ons wilde praten. Vooral om te laten weten dat ze het geweldig vonden dat witneuzen bij ze langs kwamen om te zien hoe Xhosa's zich vermaken.Iedereen vond het prachtig dat we goed met elkaar overweg konden en dat ik heel beperkt al wat Xhosa-woordjes probeerde hier en daar. De kreet was al snel: "One People, One People", om maar eens aan te geven hoe de sfeer was. Het was een prachtige avond, een ontzettend mooie ervaring die me altijd bij zal blijven. We raakten daar maar niet met de mensen uitgepraat en onderling na afloop ook niet met Tsoanetsi, Mr. X en Socks. Oh ja, wij zijn: Wiedeke, Laurens, Janneke, Jos en ik.

In Mr. X' huis sliep ik samen met Socks en Mr. X in de woonkamer op wat banken, sliepen de meiden in een 2-persoonsbed en deelden Laurens en Jos samen met Tsoanetsi het andere 2persoonsbed... dat scheen lekker knus te zijn :) Ik sliep in ieder geval prima.

Geent traditioneel ontbijt de volgende ochtend overigens, maar met tomaat, brood en roerei was het best lekker. Wat traditionele was de healer die we daarna gingen bezoeken: een jongen van 25 jaar die vroeger in een gang zat en na een gevangenisstraf het licht zag en begon met het leerproces om healer te worden door middel van het luisteren naar de geesten van voorvaders (ancestor's spirits). (Nota bene: Voorouders zijn heel belangrijk in de Xhosa cultuur en nemen een speciale plaats in naast het al belangrijke stammen en familie gebeuren). Zijn uitleg was overigens geheel en al in het Xhosa en werd losjes vertaald door Tsoanetsi en Mr. X. Het liefst had ik het hele gesprek op willen nemen om het later thuis rustig te herluisteren en mn Xhosa te oefenen, want er werd heel langzaam en bedachtzaam gesproken, waardoor ik genoeg losse woorden op kon vingen om ieder geval te horen dat de vertaling dezelfde woordjes bevatte.

De traditionele genezer liet ons verder weten dat de geesten van voorouders ook ingezet konden worden om gestolen goederen terug te kunnen vinden, dat wij ook onze voorouders meenamen (want blanken hebben ze ook gewoon), dat ieder ritueel om een andere brandy of andere 'spirit' vroeg en dat de voorvaderen bij hem in zijn buik en naast hem zaten. Tussen de wierook door kon ik zelfs nog ruiken dat het kleedje waar we op zaten tijdens het bezoek nog licht naar urine rook.

Na deze interessante ervaring liepen we door naar de volgende stop. Onder het lopen bleven mensen ons vreemd en nieuwsgierig aankijken, want hoe vaak zien ze het nou. Mr. X vertelde aan de hand van een vraag over een bepaald gebouw, dat in het mortuarium de lichamen bewaard werden tot de begravenissen die op zaterdagen gehouden worden. Maar ondanks dat het deze zaterdagmiddag al allemaal voorbij was, zouden er vast nog voldoende lijken liggen. Vooral van familieleden die geen geld haddenom de grafsteen, het graf en/of het ritueel/de kerkdienst te betalen. Zo gaat een familie bij een sterfgeval gebukt onder de rouw en de stress op het financiele vlak. Tel daarbij op dat verre weg de meeste doden vallen onder jongeren door de HIV/Aids problematiek en het wordt duidelijk waarom het een groot probleem is om zo massaal een hele demografische generatie (juist die alles op moet bouwen) te verliezen. Heel heftig allemaal.

De volgende afspraak die we hadden legde de vinger op een andere zere plek in de samenleving.: gangs. De gang die wij bezochten was niet al te heftig zoals wat 'professionele' of georganiseerde groepen; het waren vooral jongeren met geen hoop voor de toekomst en die problemen proberen te ontvluchten door middel van drugs om zich goed te voelen. Ze zitten stuk voor stuk zonder werk en het uitzicht op werk is ook nauwelijks aanwezig. Ik vermoed dat ze verder aan hun geld komen door te stelen, maar daar hebben we het niet echt over gehad. Wel werden we door een jongen die 2 keer in zijn been geschoten was tijdens een overval (hij was de actieve partij) en daarna gevangen gezet gevraagd om een advies om beter terecht te kunnen komen... en daar zit je dan als rijke blanke. Ondanks welgemeende adviezen schoot ik daar voor mn gevoel toch echt te kort... wat weet ik nou wel van de wereld waarin ik leef? bar weinig en al helemaal niets van de pijnlijke kanten in het leven. Ik ben gelukkig in alles, door stom toeval van het geboren zijn aan de rijke kant van de wereld in een heel mooi en liefhebbend gezin.

Na dit gesprek was het weer tijd om naar huis te gaan. Tsoanetsi bracht ons met dezelfde soort taxi's als op de heenreis weer terug... een prachtige, zware, ontroerende en vernuchterende ervaring rijker.

Ik hoop nog contact te kunnen houden met Tsoanetsi, Mr. X en Socks... het hoeft niet bij 1 klein bezoek en zowel korte confrontatie als hartelijke ontvangst te blijven.

Eerste echte dag als vrijwilliger

Thu, 28 May 09 20:55:20 +0200

How's it?! Shapshap! (sharpsharp... de helemaal hippe begroeting hier)

Maar eventjes chronologisch alles bijwerken. Gister heeft Marieke (oprichtster van het Ready 4 Life project) me wat wegwijs gemaakt in de townships van Mandela Bay Metropole: het grote stedelijke gebied waar Port Elizabeth, Despatch en Uytenhage onder vallen.

Ik heb zo op korte wijze kennis kunnen maken met de townships van de kleurlingen en van de Xhosa's in dat gebied. Het was ontzettend interessant om te zien wat er speelt en hoe mensen daar moeten leven, op zich heel moeilijk allemaal, maar mensen zijn er trots op wat ze hebben en daar ga je toch in mee. We zijn begonnen op Kleynskool waar ik kon zien hoe kinderen daar weer gemotiveerd worden om weer aan school te gaan doen door middel van een opstartklas.

Daarnaast zijn we naar Kwanobuhle gegaan, een Xhosa township, waar we 3 former community stars bezochten. Community stars moet ik misschien nog even uitleggen: het woord wordt in principe niet meer gebruikt voor het project nu, maar toen waren het jongeren die hun school hadden afgemaakt en voor extra hulp en begeleiding die ze geven aan schoolkinderen en het opknappen van gebouwen zelf nog extra lessen krijgen om zo een extra certificaat te kunnen behalen. Dit moet ze dan weer een betere kans op de arbeidsmarkt geven.

Vandaag was dan mijn eerste echte dag op het Ready 4 Life project. Ik heb mee gedaan aan de Life Orientation class die werd gegeven aan jongeren (note: ik zie mezelf ook nog als jongere) vergelijkbaar aan de community stars die het project vroeger had. Ik kon best goed mijn draai vinden en ik vond het geweldig om het mee te maken. Het scheelt dat er al andere vrijwilligers een tijdje met deze groep mee hadden gedraaid waardoor ze niet echt vreemd opkeken van mijn aanwezigheid. In die klas ging het erom dat ze leerden om in teams te werken en zichzelf in zo'n team een specifieke rol aan te meten. Daarna heb ik nog wat basisschoolkinderen geholpen met Engels te leren lezen. Tussen het lezen door was er volgens de kinderen ook prima ruimte om mij te vragen naar alle Engelse woorden die ik wist in ruil voor wat Afrikaanse woorden die ik zou moeten leren. Het grappige is dat ik aan de ene kant veeeeel te leren heb, en nog vooral het accent van het Afrikaans wat zij spreken te herkennen en in me op te nemen, want heel veel woorden schrijf je toch precies zoals in het Nederlands. Communicatie gaat af en toe ook prima in Afrikaans-Nederlands en Nederlands-Afrikaans.

De beste taal blijkt achteraf toch weer beweging te zijn :) Een groepje kinderen was al aan het slingeren en klauteren en ik probeerde wat mee te doen, wat makkelijk voor ze was omdat ik ze beter naar plaatsen wist te tillen waar ze zelf niet konden komen. Toen mijn armen te moe werden gingen we gelukkig een soort Ren je Rot doen (niet dat ik het spel ook echt ken hoor... en de kinderen ook niet ... het kwam gewoon neer op heel hard rennen, lachen en weer rennen). Ik vond mijn eerste echte dag hier geweldig eigenlijk :) Volgens mij zijn de 3 weken die ik hier heb echt te kort... nu al.

Morgen gaan we in ieder geval naar een andere school, dus ik zal wel zien wat daar gaat gebeuren. Aan het eind van de dag worden we overigens opgepikt door de ex-community stars waar ik het eerder over had en krijgen we een rondleiding en proeve van het leven in Kwanobuhle op de Xhosa manier. Voor onze 3 gidsen is het ook een nieuw project en hopelijk werkt het en slaat het aan om op die manier meer vrijwilligers en studenten (voornamelijk witneuzen) ook te laten weten hoe het leven daar is... toch een vorm van mutual awareness..
Ik heb er ontzettend veel zin in om dat mee te maken, en ik zal jullie het relaas zeker niet onthouden.

Tot gauw!

eBhayi

Tue, 26 May 09 20:29:07 +0200

Ik ben veilig aangekomen in Port Elizabeth. Ik ben net met de andere vrijwilligers Wiedeke, Laurens en Bertjan uit eten geweest en dat was erg gezellig. Ik heb er zelfs mijn eerste woordjes Xhosa kunnen wisselen met de ober. Geweldig, maar ik heb nog veel te leren :)

Morgen krijg ik volgens mij eerst een rondleiding en pas daarna gaat het allemaal echt beginnen voor me. Spannend allemaal en ik heb echt nog geen idee wat er precies over me heen gaat komen. Ik hoorde al wel dat de 3 weken dat ik hier zal zitten erg kort zullen zijn voor de hele ervaring. Ik kan helaas alleen niets verlengen, dus mogelijk later nog een keer een project.

Voor nu: laat ik eerst maar eens aan deze beginnen.

Heathrow!

Mon, 25 May 09 18:36:03 +0200

Heeel kort even.

Ik wilde iedereen die ik heb vermoeid met het gezeur over dat ik een lastige overstap in London had van City Airport naar Heathrow even laten weten dat de mensen van British Airways zo ontzettend vriendelijk waren om me de laatste stoel van een vlucht direct naar Heathrow (vertrekkend op dezelfde tijd als mijn oorspronkelijke vlucht) te geven. (Ja, dat was 1 zin)

So: Yaay! en Woot!

Ik ben blij ... op naar Kaapstad! :)

De vooravond van de reis

Mon, 25 May 09 01:51:12 +0200

Ik begin alweer veel te laat aan de blog over mijn ervaringen als vrijwilliger bij Ready 4 Life, maar ik ga het goed maken. Ik ga trouwer bloggen. Maar goed: op de vooravond van mijn vertrek dus.

Morgen is de grote dag en begin ik aan de reis met heerlijk gecompliceerd vluchtschema naar Port Elizabeth. Er zit een lang verhaal aan vast, maar ik stap in Londen in drie uur tijd over van London City Airport naar Heathrow Airport. Lastig als ze in Londen ook nog werk gepland hebben aan het openbaar vervoer, dus ik ga waarschijnlijk voor een taxi kiezen. Had dit makkelijker gekund? Jazeker, maar zoals ik al zei: lang verhaal.

Ik ben dus ondanks dat ik ontzettend veel zin in het hele project heb toch nogal zenuwachtig over de vlucht. Oh, ja, het project :) Ik kan jullie nu al gaan inlichten over wat ik ga doen, maar het lijkt me beter als ik dat doe zodra ik er zelf ook wat van ervaren heb. Kort gezegd om mogelijke nieuwsgierigheid te stillen: Ready 4 Life is een project waarin kinderen in een van de townships van Port Elizabeth weer gemotiveerd worden om naar school te gaan en zo aan hun toekomst te werken. Als vrijwilliger ga ik proberen daar een klein beetje aan bij te dragen. Hoe en wat precies weet ik nog niet, maar dat ga ik daar wel zien. Het is in ieder geval goed dat deze kritische salon-idealist nu ook eindelijk ook eens aan het werk gaat en van zijn luie wortelschietende werkstoel, bureaustoel (ondanks de wieltjes), barkruk of fietszadel (zelfde idee qua wieltjes) af komt.

Enige voorbereiding heb ik naaste de trainingen van Be More en algemene informatie over Zuid-Afrika nog geprobeerd te krijgen door Xhosa te leren. Voor iedereen die nog niet het boek van een taalcursus Xhosa in het gezicht gedrukt hebben gekregen, waarachter een dolenthousiaste taalidioot een druk een totale samenvatting van het eerste hoofdstuk geeft: Xhosa is een van de talen die ze in Zuid-Afrika spreken. Zo is op de Nederlandse wikipedia te lezen dat ongeveer de helft van de mensen in Port Elizabeth Xhosa spreekt: “Molweni nonke, ndiyafunda ukuthetha isiXhosa.” (min of meer: “Hallo allemaal, ik leer Xhosa te spreken”) Echter in het gedeelte waar wij komen te zitten spreken ze vooral Afrikaans (dat is de aan het Nederlands verwante taal). Hopelijk dat ik daar wat van kan begrijpen zonder iets geleerd te hebben en anders probeer ik er daar gewoon een taal bij te leren. Zoals de eerste zin Afrikaans die ik uit mijn taalcursus Xhosa heb kunnen halen: “So veel tale as jij kan, so veel male is jij man” en dat biedt weer perspectief :)

Ik ga afhankelijk van wat voor een internet verbinding ik daar zal kunnen vinden jullie allemaal in ieder geval zoveel mogelijk op de hoogte houden. Ik blijf in ieder geval netjes schrijven, dan wel met pen of papier of typende. Wat betreft het trouwer bloggen geldt dus zolang de aanwezigheid van internet het toe laat. I’ll write soon! Tot gauw! Salani kakuhle! (afscheid in het Afrikaans zijn jullie me nog even verschuldigd.)